Zmiana konsultanta stała się w pierwszej dekadzie obecnego stulecia istotnym zdarzeniem, materiałem do interpretacji: w jakim kierunku pójdzie teraz posiadłość, jaki będzie styl win? Wcześniej nazwiska enologów znane było garstce, teraz okazywały się wyznacznikiem winiarskich dziejów. W „Winach Europy” sygnowaliśmy z Wojtkiem MW, że, mówiąc po Dylanowsku, „the time they are changing”; chodziło o pojawienie się nowej sławy, konsultanta Stephana Derenoncourt, który zaczął wypierać Rolanda jako doradca prawobrzeżnych bordoskich posiadłości. Nadawaliśmy temu zdarzeniu z pewnością przesadne znaczenie, choć intuicja była trafna. Szybko okazało się jednak, że Derenoncourt też zaczyna być passé, pojawiły się kolejne nazwiska, karuzela kręci się do dzisiaj. Oczywiście ułatwiało nam to myślenie o stylu win, dawało materiał do dziennikarskiej interpretacji. Nie kryję, że było to narracyjnie wygodne, ale posiłkowaliśmy się opiniami usłyszanymi od ludzi w Bordeaux czy wyczytanymi w prasie francuskiej i angielskiej. Pamiętam, jakie wrażenie zrobiło na mnie pojawienie się Michela Rollanda w Ch. Figeac, w Saint-Emilion, wina, które zawsze lubiłem. Przez długie lata posiadłość biła się o swoje miejsce w klasyfikacji prawobrzeżnej, a dokładniej o wkroczenie do kategorii Premier Grand Cru Classé B. Zatrudnienie Rolanda – otwarcie mówił właściciel – miało pomóc w sytuacji, która wydawała się już rozpaczliwa. I pomogła. Ceny poszły drastycznie w górę, kategoria przyznana. Piłem pierwszy rocznik spod jego ręki. Owszem, bardzo dobre wino – trzeba by przeprowadzić analizę porównawczą z dawniejszymi rocznikami. 

W każdym razie kierunek trendu się utrzymał: od dobrych 15 lat idziemy w stronę win mniej beczkowych, lżejszych. Aż po nową skrajność: win czerwonych ledwie co macerowanych, przejrzystych, zachodzących na różowość. No i po ponowne nastanie królestwa win białych – w świeżym wywiadzie Angelo Gaja powiedział Jeffordowi, on, winifikator wielkich win czerwonych, że przyszłość wina to biel. Tę kwestię zostawmy jednak na kiedy indziej.

Ale, kiedy mowa o Rollandzie, w centrum rozważań nie wchodzi tylko styl win czerwonych i koniec ery parkerowskiej. Równie istotną sprawą jest miejsce terroir. Czy raczej próba jego unieważnienia. Nie tam, gdzie terroir, jak we wspomnianym Ausone czy innych posiadłościach bordoskich, jest z góry nam dany przez troskliwą Matkę Geologię i słusznie celebrowany. Tam, gdzie terroir nie ma. Weźmy dla przykładu Chateau Quinault L’Enclos. Owszem, z apelacji Saint-Emilion, ale położony na najsłabszych dla apelacji glebach w dużej mierze piaszczystych. Ogon apelacji, dostępny w sieci Franprix. Później, wraz z pojawieniem się Rolanda oraz innego konsultanta Dubourdieu, nagły wyskok w górę, nie tylko prestiżowy, lecz również cenowy, dzięki famie „wina garażowego”. A później powrót na zasłużone drugorzędne miejsce. Otóż dla Rollanda nie było słabych terroir. Były bardzo wielkie, to uznawał, lecz słabych nie było. Co znaczy: w miarę dobre wino można zrobić wszędzie, jeśli da się przy nim umiejętnie pogmerać. No i robiło się wszędzie, do tego ciężka butelka, znamiona powagi w szkle i na etykietce, haust reklamy.  I szło.

Blisko dwadzieścia lat temu rozmawiałem z innym konsultantem, który w tamtych czasach zaczął zyskiwać sławę, wspomnianym przed chwilą świętej pamięci Denisem Dubourdieu; przemiłym człowiekiem. Specjalizował się w winach białych, lecz już zaczynał konsultować posiadłości skupione na czerwonych, w tym okrzyczane hermitage (wielbiciele Rodanu też mówili: dobre wino, ale to nie Rodan). Tak, narzekał na winifikację w Bordeaux pozostającą pod wpływem Rollanda, zwłaszcza na męczeństwo, któremu poddawał on prawobrzeżnego merlota. Jednak sam przyznał, że robi, gdzieś w Europie, a może w północnej Afryce, nie pamiętam, całkiem dobre wino z przywiezionego moszczu. Bo też wiedza enologiczna, która dostała od czasu Peynaud ogromnego kopa, pozwalała czynić cuda. I czyni nadal; mało jest przecież win otwarcie niepijalnych; mogą nie smakować, nie chce się ich brać do ust, lecz gawiedź (proszę wybaczyć tę elitarność) nie będzie rozczarowana. Taki był zresztą argument Rollanda: to dziennikarzom przeszkadza choćby wysoki alkohol, a nie konsumentom. Wszystkie zarzuty mi stawiane są dziennikarskie, a nie konsumenckie. Klient pije moje wina i wychodzi zadowolony, a dziennikarz może sobie kręcić nosem, krzyż na drogę. Może tak, ale dzisiaj niski alkohol z pewnością nie jest już dezyderatem wyłącznie dziennikarskim; jest powszechny, coraz bardziej istotny.